Video Scripti: Kendi Video Platformunuzu Kuralım

Video platformu kurmanın tek doğru yolu yoktur. Seçimi bütçeden çok iş modeliniz, kodun kimde kalacağı ve platformun ne kadar farklı olacağı belirler.

Hazır scriptte kaynak kodu ve lisans hakları üreticide kalır; lisansı siz alırsınız, kurulum ve uyarlamayı biz yaparız. Özel geliştirmede ise kod sizin hesabınızdaki bir depoda tutulur ve fikri mülkiyetin devri sözleşmeye yazılır. Bu yol için web uygulaması geliştirme ve abonelikli ürünler için SaaS geliştirme sayfalarımızda süreci anlattık.

İzleyici yalnızca bir oynat düğmesi görür; arkada ise birbirine bağlı beş aşama çalışır. Hangi scripti seçerseniz seçin, bu aşamalardan biri yanlış kurulursa video ya geç açılır ya da sunucu yükü kaldıramaz.

1. Yükleme

Büyük video dosyaları tek parça hâlinde gönderilirse bağlantı koptuğunda yükleme baştan başlar. Bu yüzden dosya parçalara bölünerek yüklenir ve kesilirse kaldığı yerden devam eder. Web sunucusu ve PHP’deki dosya boyutu sınırları da buna göre ayarlanır; ayarlanmazsa yükleme 413 Request Entity Too Large hatasıyla yarıda kalır.

• Yüklenen dosya önce bir kuyruğa alınır; dönüştürme sırası gelene kadar site yavaşlamaz.
• Dosya türü, boyutu ve süresi kontrol edilir; izin verilmeyen biçimler reddedilir.

2. Dönüştürme (FFmpeg)

Telefondan ya da kameradan gelen dosya her cihazda akıcı oynatılacak biçimde değildir. FFmpeg, videoyu H.264 gibi yaygın bir kodlayıcıyla birkaç kaliteye (ör. 360p, 720p, 1080p) dönüştürür ve küçük resimleri üretir. Bu, işlemciyi en çok yoran aşamadır; yoğun platformlarda dönüştürme ayrı bir sunucuya taşınır. AVideo gibi bazı yazılımlar bu işi zaten ayrı bir Encoder bileşenine verir.

• Çoklu kalite sayesinde izleyicinin bağlantısı yavaşladığında oynatıcı düşük kaliteye geçer, video durmaz.
• Küçük resim ve önizleme kareleri otomatik çıkarılır.

3. HLS parçaları

Dönüştürülen video, HLS biçiminde birkaç saniyelik parçalara ve bir oynatma listesine (.m3u8) ayrılır. Oynatıcı videoyu baştan sona indirmez, yalnız izlenen parçaları ister. İleri sarmak hızlanır, izlenmeyen kısım için trafik harcanmaz.

• Her kalite için ayrı bir parça dizisi oluşur; oynatıcı aralarında kendiliğinden geçiş yapar.
• Parça adresleri imzalanarak videonun başka sitelerde kullanılması zorlaştırılır.

4. Depolama

Videolar sunucunun diskinde ya da S3 uyumlu bir nesne depolamada tutulur. Her kalite ayrı dosya olduğu için toplam alan, yalnız orijinal dosyaların boyutundan belirgin biçimde fazladır. Disk planı yapılırken bugünkü arşivin yanında aylık yükleme hızı da hesaba katılır.

• Orijinal dosyanın saklanıp saklanmayacağı ayrı bir karardır; saklamak ileride yeni kalite üretmeyi kolaylaştırır.
• Yedekler videolardan ayrı bir depolamada tutulur.

5. Dağıtım (CDN) ve oynatıcı

İzleyici sayısı arttığında darboğaz çoğu zaman disk değil, sunucunun ağ portudur. CDN, video parçalarını izleyiciye yakın noktalardan sunarak bu yükü dağıtır. Bir uyarı: Cloudflare’in kullanım koşullarına göre video gibi büyük dosyalar, Stream veya R2 gibi Cloudflare hizmetlerinde barındırılmıyorsa standart CDN üzerinden sunulmaları kısıtlanır. Bu yüzden CDN, videonun nerede durduğuna göre seçilir; sitenin geri kalanı için Cloudflare kurulum hizmetimiz ayrıca kullanılabilir.

• Oynatıcıda HLS desteği, altyazı (WebVTT), hız seçimi ve kaldığı yerden devam etme kurulur.
• Oynatıcı mobil tarayıcılarda da aynı biçimde çalışacak şekilde test edilir.

Aşağıdaki tablo, sık karşılaşılan video scriptlerini kendi sitelerinde ve belgelerinde yazanlara göre özetliyor. Özellikler ve lisans koşulları sürümle değiştiği için karar vermeden önce üreticinin güncel sayfasını kontrol edin; hangisinin size uyduğunu keşif görüşmesinde birlikte netleştiririz.

Ticari scriptlerde lisansı siz üreticiden alırsınız; lisans sizin adınıza kalır, biz kurulum, Türkçe arayüz ve marka uyarlamasını yaparız. Açık kaynak yazılımlarda lisans ücreti yoktur ama sürüm takibi ve güvenlik güncellemeleri kurulumdan sonra da sürer.

Kurs satışınız videodan çok sınav, ödev, sertifika ve canlı derse dayanıyorsa Vedubox ya da HeryerOnline gibi Türkiye’de hizmet veren hazır eğitim yönetim sistemleri (LMS) de değerlendirilebilir. Bunlar video scripti değil, eğitim süreçlerine odaklanan platformlardır; karar verirken videolarınızın nerede barındırıldığını ve platformdan ayrılırsanız arşivinizi nasıl taşıyacağınızı sorun. Sektörünüze özel bir yapı için eğitim ve kurs çözümleri sayfamıza da göz atın.

Video platformlarında en sık yapılan hata, sunucuyu bugünkü arşive göre seçip izleyici sayısını hesaba katmamaktır. Aşağıdaki hesaplar kesin değil, planlamaya başlamak için kaba değerlerdir.

Aylık trafiği kabaca hesaplamak

Aylık trafik (GB) ≈ izlenme sayısı × ortalama izleme süresi (saniye) × ortalama bit hızı (Mbit/s) ÷ 8.000

Örnek varsayımla: ayda 10.000 izlenme, izlenme başına ortalama 10 dakika (600 saniye) ve 720p için ortalama 3 Mbit/s bit hızı yaklaşık 2.250 GB trafik eder. Aynı mantık eş zamanlı izleyici için de kurulur: 1 Gbit/s port kuramsal olarak 3 Mbit/s’lik yaklaşık 330 yayını aynı anda taşır, pratikte ağ ve sunucu yükü yüzünden daha azını. Bu sınır aşılacaksa CDN ya da daha yüksek port hızı gerekir.

Depolama için de benzer bir hesap yapılır: 3 Mbit/s bit hızındaki bir saatlik video yaklaşık 1,35 GB tutar (3 × 3.600 ÷ 8.000). 360p, 720p ve 1080p birlikte saklandığında bu rakam kalite sayısıyla büyür.

• Abonelik (SVOD): Aylık ya da yıllık ödemeyle tüm içeriğe erişim. Kartın her dönem yeniden çekilmesi için ödeme kuruluşunun tekrarlayan ödeme özelliği kullanılır; ödeme başarısız olursa erişimin ne zaman kapanacağı gibi kurallar baştan yazılır.
• Video ya da paket satışı (TVOD): Tek bir ders, bir seri ya da bir etkinlik kaydı ayrı satılır; erişim süresiz ya da süreli olabilir.
• Reklam (AVOD): Video öncesi ve arası reklamlar için VAST uyumlu bir oynatıcı ve reklam sunucusu kullanılır. Reklam geliri anlamlı bir izlenme hacmi gerektirdiği için çoğu platform bunu abonelikle birlikte düşünür.

Kartla ödeme için iyzico, PayTR ya da bankanızın sanal POS’u 3D Secure ile platforma bağlanır; ayrıntılar sanal POS entegrasyonu sayfamızda. Mobil uygulama içinden dijital içerik satılacaksa Apple ve Google’ın uygulama içi satın alma kuralları ayrıca geçerlidir; bu durum gelir modeli seçilirken baştan değerlendirilir.

Kendi siteniz yerine YouTube’da yayın yapacaksanız İş Ortağı Programı’nın kuralları Video Kanalı Eğitimi’nde anlatılır.

• Sunucu: İşletim sistemi, web sunucusu, PHP, veritabanı ve FFmpeg kurulumu; güvenlik duvarı, SSL ve yedekleme ayarları.
• Yazılım: Seçilen video scriptinin kurulumu ya da platformun size özel geliştirilmesi; logo, renk ve Türkçe arayüz uyarlaması.
• Dönüştürme: Kalite seviyeleri, HLS parçaları, küçük resim üretimi ve yükleme sınırları.
• Dağıtım: Nesne depolama ve CDN bağlantısı.
• Ödeme ve üyelik: Sanal POS, abonelik kuralları ve içerik bazında erişim yetkileri.
• Mobil uygulama: Sitedeki üyelik ve video arşivini kullanan iOS ve Android mobil uygulama (isteğe bağlı).
• Bakım: Kurulumdan sonra güncelleme, yedek kontrolü ve izleme için sunucu yönetimi.

Canlı yayın, DRM ve akıllı TV uygulamaları bu hizmetin kapsamında değildir; kurulumlarımız isteğe bağlı izleme (VOD) üzerinedir.

Ücretli içerik satan her platform videolarının kopyalanmasından çekinir. Dürüst cevap şu: teknik önlemler kopyalamayı zorlaştırır, ama ekranı kaydeden birini tamamen durduramaz. AVideo’nun kendi belgeleri de koruma özelliklerinin ekran kaydını engellemediğini açıkça yazar.

• Telif hakları: Yalnız hakkına sahip olduğunuz ya da lisansını aldığınız içerik yayımlanır. Lisanssız film ve dizi yayını yapacak siteler için kurulum yapmıyoruz.
• Kullanıcı yüklemeleri: Üyelerin video yüklediği sitelerde 5651 sayılı Kanun kapsamında yer sağlayıcı yükümlülükleri ve hak sahiplerinin şikâyetleri gündeme gelir. Şikâyet formu ve içerik kaldırma akışı baştan kurulmalıdır.
• RTÜK lisansı: 6112 sayılı Kanun ve İnternet Ortamından Sunum Yönetmeliği kapsamında, internetten isteğe bağlı yayın hizmeti sunan bazı platformların RTÜK’ten lisans alması gerekebilir. Kapsama girip girmediğinizi iş modelinize göre hukukçunuz değerlendirir.
• KVKK: Üyelik, ödeme ve izleme geçmişi kişisel veridir; aydınlatma metni, çerez onayı ve saklama süreleri belirlenmelidir.

Video platformlarında sık görülen bir eksik, her videonun ayrı ve dizine eklenebilir bir izleme sayfasının olmamasıdır. Google bir videoyu ancak onu barındıran sayfa üzerinden bulup arama sonuçlarında gösterebilir. Bu yüzden kurulum planında şunlar yer alır:

• Her video için kalıcı adresi olan ve videonun video ya da iframe etiketiyle gömüldüğü bir izleme sayfası.
• Başlık, açıklama, küçük resim ve süre bilgisini taşıyan VideoObject yapısal verisi.
• Video site haritası ya da site haritasında video bilgileri.
• Erişilebilir küçük resimler ve kararlı video adresleri; oynatıcı ve video dosyaları robots.txt ile engellenmez.
• Uzun videolarda önemli anları işaretlemek için Clip ya da SeekToAction yapısal verisi.
• Altyazı ve döküm (transkript): hem erişilebilirlik hem de aranabilir metin sağlar.
• Abonelik duvarının arkasındaki içerik için ücretli içerik işaretlemesi; böylece kapalı içerik gizleme (cloaking) sayılmaz.

Arama görünürlüğü için daha kapsamlı bir çalışma gerekiyorsa teknik SEO hizmetimizden yararlanabilirsiniz.

1. Keşif: İçerik türü, tahmini arşiv büyüklüğü, izleyici sayısı, gelir modeli ve mobil uygulama ihtiyacı konuşulur.
2. Yol seçimi: Hazır script, açık kaynak ya da özel geliştirme seçilir; sunucu ve CDN yapısı belirlenir.
3. Kurulum ve uyarlama: Sunucu hazırlanır, yazılım kurulur, tasarım markanıza uyarlanır, dönüştürme ayarları yapılır.
4. Ödeme ve üyelik: Sanal POS, abonelik kuralları ve erişim yetkileri bağlanır.
5. Test: Yükleme, oynatma ve ödeme farklı cihaz, tarayıcı ve bağlantı hızlarında denenir.
6. Yayın ve bakım: Platform yayına alınır; güncelleme, yedek ve izleme anlaşmaya göre sürdürülür.