Web Sitesi Yaptırırken Dikkat Edilecek 20 Madde

Okuma süresi: 7 dk

Web sitesi yaptırmak, çoğu işletme için birkaç yılda bir verilen bir karardır. Bu yüzden süreçte yapılan küçük bir eksik, örneğin alan adının başkasının adına kayıtlı olması ya da sitenin dosyalarının teslim edilmemesi, yıllar sonra büyük bir sorun hâline gelebilir. Bu yazıda web sitesi yaptırırken işe başlamadan, sözleşme aşamasında, yapım sırasında ve yayından sonra kontrol etmeniz gereken 20 maddeyi topladık.

Listeyi bir kontrol listesi gibi kullanabilirsiniz: teklif aldığınız her ajansa ya da serbest çalışana bu maddeleri sorun ve yanıtları yazılı olarak isteyin.

Kontrol listesinin özeti

İşe başlamadan

1. Sitenin amacını tek cümleyle yazın

“Kurumsal görünmek” bir amaç değildir. Sitenin ne yapmasını istediğinizi açıkça yazın: teklif formu doldurtmak, randevu aldırmak, ürün satmak, bayilere bilgi vermek ya da iş başvurusu toplamak gibi. Amaç belli olduğunda hangi sayfaların gerektiği, hangi düğmenin nerede duracağı ve başarının nasıl ölçüleceği de belli olur.

2. Kapsamı sayfa sayfa çıkarın

Hangi sayfaların olacağını (ana sayfa, hakkımızda, hizmetler, iletişim, blog vb.), kaç dilde yayın yapılacağını ve hangi özelliklerin gerektiğini (form, harita, rezervasyon, ödeme, üye girişi) liste hâlinde yazın. Kapsam yazılı olmadığında “bu da dahil mi?” tartışması kaçınılmazdır. Kurumsal bir sitede genellikle bulunan sayfalar için kurumsal web sitesi sayfamıza bakabilirsiniz.

3. Beğendiğiniz ve beğenmediğiniz örnekleri toplayın

Beğendiğiniz birkaç siteyi ve neden beğendiğinizi not edin: renkleri mi, sadeliği mi, menünün düzeni mi? Beğenmediğiniz örnekler de en az onlar kadar yol göstericidir. Bu notlar, tasarımcıyla aynı dili konuşmanızı sağlar ve revizyon sayısını azaltır. Bu bilgileri bir araya getirdiğiniz belgeye tasarım briefi denir; nasıl hazırlanacağını web tasarım briefi yazımızda anlatacağız.

4. İçeriği kimin hazırlayacağını baştan konuşun

Sitelerin gecikmesinin en yaygın nedeni metin ve görsellerin zamanında hazır olmamasıdır. Metinleri siz mi yazacaksınız, ajans mı? Fotoğraflar çekilecek mi, lisanslı görsel mi kullanılacak? Bu sorunun yanıtı hem takvimi hem kapsamı değiştirir. Metin yazımında destek almak isterseniz içerik hizmetleri sayfamıza göz atabilirsiniz.

Sözleşme ve sahiplik

5. Kapsamı, takvimi ve revizyon hakkını yazılı hâle getirin

Sözleşmede ya da teklifte en az şunlar yazmalı: teslim edilecek sayfalar ve özellikler, aşamalar ve her aşamanın onay biçimi, kaç tur revizyon yapılacağı, kapsam dışı isteklerin nasıl ele alınacağı ve ödemelerin hangi aşamalara bağlı olduğu. Yazılı bir kapsam iki taraf için de güvencedir.

6. Alan adı sizin adınıza kayıtlı olmalı

Alan adı, işletmenizin internetteki adresidir ve sitenin kendisinden daha kalıcıdır. Kaydın sizin ya da şirketinizin adına yapıldığından ve alan adı yönetimine sizin de erişebildiğinizden emin olun. Ajans adına kayıtlı bir alan adını sonradan almaya çalışmak zahmetli olabilir. Alan adının nasıl çalıştığını domain nedir yazımızda anlattık; uygun adı bulmak için domain sorgulama sayfamızı kullanabilirsiniz.

7. Hosting hesabına erişiminiz olsun

Sitenin hangi sunucuda durduğunu, hesabın kimin adına açıldığını ve kontrol paneline nasıl erişeceğinizi bilin. Ajans hosting hizmetini kendisi veriyorsa bile, ayrılmak istediğinizde sitenin dosyalarını ve veritabanını alabileceğiniz yazılı olmalıdır. Hosting seçiminin temellerini hosting nedir yazımızda bulabilirsiniz.

8. Telif ve kullanım haklarını netleştirin

Tasarım, yazılım kodu, metin ve görseller birer eserdir. Türkiye'de eser üzerindeki mali hakların devri yazılı sözleşmeyle ve devredilen haklar ayrı ayrı gösterilerek yapılır (5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, madde 52). Sözleşmede tasarımın ve size özel yazılan kodun kullanım haklarının size geçip geçmediği açıkça yazmalıdır. Sitede kullanılan fotoğrafların ve yazı tiplerinin lisanslı olduğunu da sorun; lisanssız bir görsel sonradan telif talebine yol açabilir.

9. Teslim edilecekleri listeleyin

İş bittiğinde elinizde neler olacağını baştan belirleyin: sitenin dosyaları ve veritabanı, yönetim paneli ve hosting erişim bilgileri, logo ve tasarım kaynak dosyaları, kullanılan eklenti ve lisansların listesi. Bu liste, ileride başka bir ekiple çalışmak istediğinizde işinizi çok kolaylaştırır.

Teknik konular

10. Altyapıyı ihtiyaca göre seçin

Sitenin hazır bir içerik yönetim sistemiyle mi (örneğin WordPress), özel yazılımla mı yoksa statik olarak mı yapılacağını sorun ve nedenini isteyin. İçeriği sık güncelleyecekseniz kolay bir yönetim paneli, özel bir iş akışınız varsa özel geliştirme öne çıkar. Seçilen altyapının yaygın olması, ileride destek bulmayı da kolaylaştırır. WordPress ile çalışmak isterseniz WordPress web tasarım sayfamıza bakabilirsiniz.

11. Mobil uyumu gerçek telefonda deneyin

Ziyaretçilerin önemli bir kısmı siteye telefondan girer. Taslak aşamasında siteyi kendi telefonunuzda açın: menü kolay açılıyor mu, yazılar okunuyor mu, formlar rahat dolduruluyor mu? Ayrıntıları mobil uyumlu web tasarım sayfamızda anlatıyoruz.

12. Hızı teslimden önce ölçün

Yavaş açılan bir site hem ziyaretçiyi kaçırır hem aramalarda dezavantaj yaratır. Görsellerin sıkıştırılması, gereksiz eklentilerden kaçınılması ve önbellek kullanılması hız için temel adımlardır. Teslimden önce ana sayfayı ve en önemli birkaç sayfayı site hız testi aracımızla ölçün.

13. Güvenliği konuşun: SSL, güncellemeler, yönetici erişimi

Sitenin baştan HTTPS ile, yani geçerli bir SSL sertifikası ile yayına girmesi gerekir. Kullanılan yazılım ve eklentilerin kimin tarafından, ne sıklıkla güncelleneceğini, yönetici hesaplarında güçlü şifre ve iki adımlı doğrulama kullanılıp kullanılmayacağını sorun. SSL'in nasıl çalıştığını SSL sertifikası nedir yazımızda ayrıca ele alıyoruz.

14. Yedekleme düzenini öğrenin

Siteniz bir hata, saldırı ya da yanlış bir güncelleme sonrası bozulabilir. Yedeğin ne sıklıkla alındığını, nerede saklandığını ve geri yüklemenin nasıl yapılacağını sorun. Yedeğin sitenin bulunduğu sunucudan ayrı bir yerde de tutulması iyi bir uygulamadır.

15. Erişilebilirliği unutmayın

Yeterli renk kontrastı, görsellerde açıklayıcı alternatif metin, klavyeyle gezilebilen menüler ve okunabilir yazı boyutu, sitenin herkes tarafından kullanılabilmesini sağlar. Erişilebilir bir site aynı zamanda daha düzenli ve anlaşılır bir sitedir. Ayrıntılar için web erişilebilirliği sayfamıza bakabilirsiniz.

İçerik ve görünürlük

16. Temel SEO'yu yapım aşamasında isteyin

Her sayfanın kendine ait başlığı ve açıklaması, düzgün başlık yapısı (H1, H2), anlamlı sayfa adresleri, site haritası ve robots.txt dosyası yapım sırasında kurulmalıdır. Bunları sonradan eklemek daha zahmetlidir. Eski bir siteyi yeniliyorsanız, eski adreslerin yenilerine yönlendirilmesi de bu maddeye dahildir. Temeller için SEO nedir yazımıza ve SEO hizmetleri sayfamıza bakabilirsiniz.

17. Ölçüm araçlarını kurdurun

Sitenin işe yarayıp yaramadığını görmek için ziyaretçi ve dönüşüm ölçümü gerekir. Analitik aracının ve arama motoru konsolunun kurulmasını, form gönderimi gibi önemli hareketlerin dönüşüm olarak tanımlanmasını ve bu hesapların sizin adınıza açılmasını isteyin.

18. Yasal metinleri ve formları gözden geçirin

Site iletişim formu, bülten kaydı ya da üyelik gibi yollarla kişisel veri topluyorsa, kişilere hangi verinin hangi amaçla işlendiği anlatılmalıdır (6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, madde 10). Çerez kullanılıyorsa çerez politikası da gerekir; internetten satış yapılacaksa mesafeli satışa ilişkin metinler eklenir. Metinlerin içeriği işletmenize özgü olmalı ve bir hukukçuyla gözden geçirilmelidir. Sitenin teknik tarafını KVKK teknik uyum sayfamızda, güvenlikle birlikte ele alınması gerekenleri web sitesi güvenliği ve KVKK yazımızda anlattık.

Yayından sonra

19. Bakımın kimde olduğunu belirleyin

Bir web sitesi yayına girdikten sonra da güncelleme, yedek, güvenlik kontrolü ve küçük içerik değişiklikleri ister. Bu işlerin kim tarafından yapılacağını, bakımın fiyata dahil olup olmadığını ve dahil değilse nasıl ilerleyeceğini baştan konuşun. Düzenli bakım için web sitesi bakımı sayfamıza göz atabilirsiniz.

20. Eğitim ve destek isteyin

Yönetim panelinde metin değiştirmeyi, görsel eklemeyi ya da blog yazısı yayımlamayı kendiniz yapabilmelisiniz. Teslimde kısa bir kullanım eğitimi ya da yazılı bir kılavuz isteyin; yayından sonraki ilk dönemde çıkabilecek hataların nasıl giderileceğini de sözleşmeye yazdırın.

Teklifleri karşılaştırırken

Gelen teklifleri yalnız toplam tutara bakarak karşılaştırmak yanıltıcı olabilir; kapsamı geniş görünen düşük bir teklif, alan adının, telif haklarının ya da bakımın dışarıda bırakıldığı bir teklif olabilir. Teklifleri yukarıdaki 20 maddeye göre yan yana koyun ve her birinin hangi maddeleri karşıladığını işaretleyin. Bir sitenin maliyetini nelerin belirlediğini web sitesi maliyetini belirleyen etkenler yazımızda ayrıca ele alacağız.

Hazır bir şablonla mı, size özel bir tasarımla mı ilerleyeceğinize karar vermek de teklifleri doğrudan etkiler. Sitenizin hangi adımlarla kurulduğunu görmek isterseniz web sitesi nasıl kurulur yazımızı okuyabilir, web tasarım hizmetlerimizi inceleyebilir ya da ihtiyacınızı yazarak teklif alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular